روز بزرگداشت شهدای مدافع حرم، بیش از آنکه یک یادبود تقویمی باشد، فرصتی است برای خواندن و بازخوانی زیستِ آدمهایی که تصویر رسمی و تقلیلیافته رسانهها، تمام حقیقت آنها را روایت نکرده است.
به گزارش خبرنگار مهر، ادبیات پایداری در سالهای اخیر، دچار نوعی آسیب «قدسیسازی انتزاعی» بود؛ جایی که قهرمان داستان از همان صفحه اول، شخصیتی دستنیافتنی و عاری از تعارضهای انسانی تصویر میشد. اما بررسی جامعهشناختی و فرمی آثاری که نشر «راهیار» حول محور مدافعان حرم منتشر کرده، نشان از یک چرخش گفتمانی در تاریخنگاری شفاهی دارد: حرکت از پرترههای اتوکشیده به سمت روایات واقعی، پرکشش و حتی چالشبرانگیز.
روایتی از جنس انسانهای واقعی؛ وقتی تکثر شخصیتی جایگزین یکدستسازی میشود
بزرگترین ارزش تحلیلی این کتابها، پذیرش «تکثر رفتاری و شخصیتی» در میان نیروهای جبهه مقاومت است. انسانِ مدافع حرم در این آثار، موجودی تکبعدی نیست که صرفاً در مختصات مناسک دینی تعریف شود؛ او واجد شوخطبعی، شیطنت، اصطکاک با ساختارها و حتی زیست روزمرهای است که شاید در نگاه اول با کلیشههای رایج همخوانی نداشته باشد.
در کتاب «نود و نهمین نفر» (سرگذشت شهید مهدی موحدنیا) با شخصیتی مواجهیم که اطرافیانش شهادت او را باور نداشتند، چرا که برخوردی کاملاً متفاوتی با کلیشههای ذهنیت عمومی داشت. یا در اثر «چخچخیها» که اصالت به نشاط و لایههای طنزآمیز زندگی در خط مقدم داده شده است. این روند، در کتاب «سرباز روز نهم» (روایت زندگی شهید مصطفی صدرزاده) به یک الگوی تیپشناختی بدل میشود؛ اثری که رهبر شهید انقلاب نیز خواندن آن را توصیه کردند، دقیقاً به این دلیل که بازسازی فرایند «ساختهشدن و رشد یک انسان» است، نه فقط نمایش نقطه پایانی او. در همین زنجیره، کتاب «مرضیه» با تغییر زاویه دید به سمت مادران و فعالان اجتماعی پشت جبهه، ابعاد جامعهشناختی این جریان را تکمیل میکند.
تغییر هویت و تمردهای مومنانه؛ تعلیق میان بوروکراسی و تکلیف
مفهوم «تکلیفگرایی» در بخش مهمی از این آثار از جمله «آن دوازده نفر»، «فراریها» و «ابوعلی کجاست» (زندگینامه شهید مرتضی عطایی) وارد فرمی پیچیده و پرتعلیق میشود که میتوان آن را «تمرد از بوروکراسی برای رسیدن به هدف» نامید. کادرها و مربیان نظامی ارشدی که قوانین رسمی اعزام، دستوپای آنها را بسته، تن به یک تصمیم جسورانه میدهند: تغییر هویت ملیتی، جا زدن خود به عنوان شهروندان افغانستانی و ورود به پادگانها در قامت نیروی صفر.
این چرخش داستانی نه تنها انگیزه فردی را در برابر ساختارهای سخت و دشوار اداری و نظامی قرار میدهد، بلکه با تحلیل «زیست در نقش دیگری» و تحمل سختگیریهای پادگانی توسط مربیانی که خود استاد آن فن بودهاند، ابعاد روانشناختی عمیقی به متن میبخشد. امتداد این مسیر در آثاری مثل «تو شهید نمیشوی»(شهید محمودرضا بیضایی)، مواجهه این جوانان با قومیت و هویت مدافعان افغانستانی را به روایتی فراملیتی و فرامکانی تبدیل میکند تا مرزهای جغرافیا در برابر آرمانپژوهی داستانی رنگ ببازد.
بررسی این مجموعه آثار نشان میدهد که ادبیات مدافعان حرم، آنگاه که از بازنماییهای شعاری فاصله میگیرد و به سراغ جزئیات، تناقضها، شوخیها و تصمیمهای غیررسمی میرود، نه تنها ارزش استنادی بالاتری پیدا میکند، بلکه میتواند رابطه مخاطب عام را با مفهوم «حماسه و ایمان» ترمیم کند.
کد مطلب 6911950 
زهرا اسكندری
-
نسلهای بعد به جانانهایستادن ما مقابل دشمن افتخار خواهند کرد
-
یکی از مرگبارترین قحطیهای تاریخ را بهتر بشناسیم
-
ادبیات دفاع مقدس، روایت عشق را سانسور کرده است
-
چگونه چاووشیخوانی به نماد بدرقه و استقبال زائران تبدیل شد؟
-
اربعین به روایت کتاب، بسته پیشنهادی ناشران انقلاب اسلامی معرفی شد
-
چرا شمال عراق در روایتهای ایرانی غایب مانده است؟
-
ای وطن! با تو بستهام عهدی/ جانم از آنِ توست، تن تا هست
-
جمالی: خبرنگاران روایتگر شکوه برنامهها و مناسبتهای ملی و مذهبی هستند
-
بازدید عراقچی از نمایشگاه محرم و عاشورا در آینه اسناد وزارت امور خارج
-
۳ کشته و ۲۵ زخمی در حمله پهپادی شبانه اوکراین به روسیه
-
طرح ضربتی نظارت بر بازار در بوشهر آغاز شد
-
جابهجایی زائران اربعین اصفهان با ناوگان انبوهبَر ضروری است
-
تداوم گرما و شرجی در بوشهر تا چهارشنبه؛ احتمال رگبار پراکنده و تندباد
-
سردار محبی: خبرنگاران با روایتگری از مقاومت، دشمن را به زانو درآوردند
-
اجرای عملیات بهسازی آسفالت در ۱۶۸ کیلومتر از مسیرهای سیستان و بلوچستان
-
پرونده «مهارت بافت قالی حسینآباد شاملو» در مسیر ثبت ملی
-
وعده مسئولان برای ایجاد زیرساختهای مجموعه گردشگری «بام خرمآباد»
-
کلاژن برای سلامت استخوان زنان مفید است
-
مردم گناوه نگران نباشند؛ انفجار کنترلشده در معدن سنگ بینک
-
تغییر ناگهانی روی نیمکت تراکتور؛ نکونام جانشین ربیعی شد
-
تعداد مصدومان آتش سوزی کارخانه فندک نصیرآباد به ۱۰ نفر رسید
-
هشدار تداوم بارشهای تابستانه و رعدوبرق در ۴ استان تا چهارشنبه
-
سالروز شهادت شهید محمد ناصر ناصری روز شهدای دیپلمات نامگذاری شود
-
«حجت خدا»، لقبی که رهبر شهید انقلاب به یک شهید بخشید
-
گرمای گلستان امروز به اوج میرسد؛ رگبار و رعدوبرق از سهشنبه
-
آیا ماءالشعیر برای جلوگیری از سنگ کلیه مفید است
-
دیپلماسی با عربستان نتیجهبخش نیست؛ پاسخ نظامی ضروری است
-
روزنامههای ورزشی یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای صبح یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای ورزشی شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵
- قیمت شیشه سکوریت
- سفیر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مداحی اربعین
- دوربین مداربسته
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- فروش مواد شیمیایی
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- پرشین هتل
- نمایندگی بوش در تهران
- بهترین جراح بینی
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو