حیثیت نقش‌های منفی

درگذشت عنایت‌الله بخشی، بازیگر باسابقه تلویزیون ایران، فقدان هنرمندی است که برای چند نسل از مخاطبان، بخشی از حافظه تصویری است. او که ساعاتی پیش چشم از جهان فروبست، بازیگری با نقش‌های مختلف در یادها ماندگار شده است.

همشهری آنلاین: این بازیگر پیشکسوت که از حدود دو ماه قبل در بیمارستان بستری بود، در ساعات اولیه صبح امروز، یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه از دنیا رفته است.بخشی امسال دو بار راهی بیمارستان شده بود ولی بار دوم که تقریباً از اواخر پاییز شروع شد، مدت زمان بیشتری بستری بود. او به دلیل مشکلات جسمی متعدد و نیز عفونت تحت درمان قرار داشت.عنایت بخشی آخرین بار در جشنواره فیلم فجر سال قبل با فیلم «شاه‌نقش» حضور داشت که همچنان روی پرده است و برای بازی در این فیلم دیپلم افتخار بازیگری نقش مکمل را دریافت کرد.

۱)۶۰ سال پیش در چنین روزهایی با «پهلوان اکبر می میرد» نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی عباس جوانمرد روی صحنه رفت. چهره تازه نفس گروه تئاتر ملی تا یک دهه از چهره های پرکار تئاتر بود که بعدها بیشتر از سه همکاری اش با بهرام بیضایی در «میراث»، «ضیافت» و «سلطان مار» نام برده شد. در «میراث» بهرام بیضایی در آخرین لحظات جای عباس جوانمرد را گرفت و در «سلطان مار» با بازی در شش نقش فرصتی برای درخش بخشی یافته شد. با حضور در جلوی دوربین سینما و تلویزیون، کمتر روی سن تئاتر رفت ولی تا سال ها هر فرصتی را برای حضور در صحنه غنیمت می شمرد؛ چنان‌که در دهه هفتاد در «مجلس زن کشی» داود میرباقری ایفای نقش کرد.

۲) مثل خیلی از بازیگرانی که از تئاتر به سینما آمدند، بخشی نیز از طریق موج نو به سینمای ایران ورود کرد. انتهای دهه چهل ابتدای شکل‌گیری جریان موج نو بود و بخشی سال ۱۳۴۹ در «آقای هالو» جلوی دوربین داریوش مهرجویی رفت و پس از آن با علی حاتمی در «خواستگار» و «ستارخان»، مسعود کیمیایی در «گوزن ها» و ابراهیم گلستان در «اسرار گنج دره جنی» همکاری کرد. بهترین فیلم این دوره اش اما «تنگنا» ی امیر نادری است. بخشی با خشم و شرارتی که در چشمانش مشهود بود به سودای انتقام از علی خوش دست (سعید راد) کیفیتی از نقش منفی را ارائه کرد که در سینمای ایران تازگی داشت. عنایت بخشی در دهه پنجاه به همراه جلال پیشوائیان به نقش منفی حیثیتی تازه بخشید.

۳)در دهه شصت بخشی یکی از پرکارترین بازیگران سینمای ایران بود و شاید بیشتر از هر بازیگر دیگری نقش مأموران امنیتی رژیم پهلوی را بازی کرد. در دورانی که بسیاری از هم‌نسلانش ناچار به ترک صحنه شده بودند، بخشی نقشش در «فریاد زیر آب» سیروس الوند، از آخرین فیلم هایش در سینمای قبل از انقلاب، را جلایی تازه بخشید و بارها به عنوان مأمور ساواک جلوی دوربین رفت. حضورش در «سناتور» صباغ زاده، «شکار» جوانمرد و «بازجویی یک جنایت» سجادی و در سال های بعد «۵۳ نفر» یوسف مهدوی، نشانه هایی آشکار از پختگی در اجرا را نمایان می‌کرد؛ جایی که تجربه و مهارت بخشی به کمک کارگردان های جوان پس از انقلاب می آمد.

۴) بازی در سریال «سایه همسایه» اسماعیل خلج فصل تازه ای در کارنامه بخشی گشود تا او پس از سال ها تثبیت در نقش منفی، با یاری گریم در سیمای ریش سفید عارف پیشه محله دوستدارانش را غافلگیر کند. شگفتی بعدی «مسافران» بیضایی بود؛ بازی در نفس راننده تریلی که مسبب فاجعه شده بود با تک گویی ای همراه شد تا عیار بالایش در بازیگری، برای آنها که برای نقش منفی هایش دست کم می گرفتندش، نمایان شود. بخشی از دهه هشتاد بیشتر در تلویزیون فعال بود تا سینما و معمولاً هم پرکار بود. در انبوهی تله فیلم و سریال زیر متوسط، بی اعتنا به نقش ها و متن های بد نوشته و ضعیف کارگردانی شده، بخشی کارش را با با کیفیت قابل قبولی انجام می داد و همین باعث شده هر قدر به حافظه مان فشار بیاوریم نتوانیم بازی بد از او به یاد بیاوریم. آخرین حضورش در «شاه نقش» را به ادای دینی به سینمای گذشته و چهره‌های شاخصش، ادای احترامی به بخشی هم بود که حالا با رفتنش به خاطره ها پیوسته و نقش آفرینی هایش بخشی محو نشدنی از خاطره جمعی ایرانیان است.

کد خبر 1017217 منبع: همشهری آنلاین

• عنایت بخشی درگذشت

• عکس‌های عنایت بخشی در سال‌های قبل از انقلاب |‌ ببینید

• پژمان جمشیدی به دادگاه آمد | هیچ سند محکمه‌پسندی علیه پژمان جمشیدی وجود ندارد و…

• احتمال تعطیلی موقت سینماها!

• وقتی عنایت بخشی سناتور شاه بود | صحنه‌هایی از این فیلم را بعد ۴۲ سال ببینید

• اعلام زمان خاکسپاری بازیگر سینما و تلویزیون

• بازیگر خیلی خوبی را از دست دادیم| نقش ساواکی فیلم «شکار» نماد و الگویی شد برای این شکل نقش‌ها

• واکنش کوتاه و قاطع به اعزام دومین ناو آمریکایی که وایرال شد + عکس

• توافق کردیم با تمام قوا علیه ایران وارد عمل شویم

• با پیام نیازمند کاری نداشته باشید سراغ علیپور بروید | مقصر اصلی در پرسپولیس اوسمار است

• ثروتمندترین زن تهران در ۷۰ سال پیش را ببینید + عکس

• باید کالابرگ را به ۷ دهک پایین بدهیم + ویدئو | یارانه سه دهک بالا را حذف کنیم تا صرفه جویی شود

• رسمی | اعلام جزئیات دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو

• اوسمار را همین حالا اخراج کنید یا استعفا بدهد | یکی از این سه سرمربی را به پرسپولیس بیاورید

• توافق کردیم با تمام قوا علیه ایران وارد عمل شویم

• واکنش کوتاه و قاطع به اعزام دومین ناو آمریکایی که وایرال شد + عکس

• ثروتمندترین زن تهران در ۷۰ سال پیش را ببینید + عکس

• تخت‌روانچی: توپ در زمین آمریکاست | غنی‌سازی صفر دیگر مطرح نیست | آمریکایی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که…

• استوری غیرمنتظره شجاع در خصوص اسکوچیچ بعد از کنار گذاشته شدن + عکس

• آتلانتیک: ترامپ به اقدام بی‌سابقه تهدید می‌کند اگر مقاومت دید، عقب می‌نشیند

• اهواز فرشته‌ باران شد | تصاویر

• با پیام نیازمند کاری نداشته باشید سراغ علیپور بروید | مقصر اصلی در پرسپولیس اوسمار است

• بزرگترین «لانۀ مار» در جهان کجاست؟

• حمایت رسمی این کشور از براندازی نظام ایران