سالهاست که از کاهش جمعیت و متروک شدن روستاها گفته میشود و همزمان شهرها آنقدر پرجمعیت شدهاند که دیگر توان پذیرش مهاجر بیشتر را ندارند. طرحهای احیا روستاها، رفع محرومیت و بازگشت جمعیت، دائما در حال اجراست.
همشهری آنلاین – محمد سرابی: اما این طرحها چگونه میتواند تأثیرگذار باشد و بحران خلوت شدن روستاها و شلوغ شدن شهرها را حل کند؟ عبدالکریم حسینزاده، معاون رئیسجمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور در گفتوگو با همشهری تأکید میکند مهاجرت معکوس زمانی موفق است که روستا نه صرفا محل سکونت، بلکه محل زندگی، کار، تولید و ارائه خدمات باشد و برای احیای واقعی روستاها باید از نگاه سنتی ساخت خانه و انتقال جمعیت عبور کرد و به سمت توسعه یک زیستبوم پایدار روستایی رفت.
هدف فقط انتقال جمعیت نیست
آیا مهاجرت معکوس به روستاها محقق شده است؟ چگونه میتوان جمعیت شهرنشین را به روستانشینی تشویق کرد؟ حسینزاده در اینباره میگوید: «مهاجرت معکوس در ایران اتفاق افتاده است، اما هنوز نمیتوان از آن بهعنوان یک روند فراگیر و پایدار یاد کرد. تجربه سیاستهای روستایی نشان میدهد مردم زمانی به روستا بازمیگردند و در آن میمانند که روستا بتواند ۳نیاز اساسی درآمد، کیفیت زندگی و امنیت آینده را تأمین کند.» او بیان میکند: «سیاست مهاجرت معکوس نباید بر انتقال جمعیت متمرکز باشد؛ بلکه باید بر ایجاد جذابیت برای زندگی و سرمایهگذاری در روستا تمرکز کند. باید بستههای حمایتی چند لایه برای روستاییان درنظر گرفت.» اما این بستهها چه ترکیبی دارند؟ معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور میگوید: «نخستین و مهمترین مشوق، اشتغال و در نتیجه آن درآمد پایدار است. فردی که در شهر شغل دارد، صرفا با زمین ارزان یا وام کمبهره حاضر به ترک شهر نخواهد شد. بنابراین باید برای هر روستا یا مجموعه روستاهای همجوار، ظرفیت اقتصادی مشخص شود و حمایتها به همان سمت هدایت شود. به جای پرداخت وامهای عمومی، بهتر است تسهیلات به طرحهای دارای بازار، برنامه کسبوکار و ظرفیت واقعی اشتغال اختصاص پیدا کند.» بهگفته او کشاورزی هوشمند و کمآببر، صنایع تبدیلی و بستهبندی محصولات کشاورزی، دامداری و زنجیرههای تولید، گردشگری و اقامتگاههای روستایی در مناطق دارای ظرفیت، صنایعدستی و تولیدات محلی، کسبوکارهای دیجیتال و دورکاری بخشی از ظرفیتهای اشتغال روستایی است.
هنوز برق و جاده؟
چند دهه قبل زیرساختهای ضروری روستایی شامل برقرسانی و جاده آسفالت بودند، اما حالا سطح امکانات و نوع نیازهای روستایی تفاوت پیدا کرده و به مواردی مانند اینترنت پرسرعت رسیده است. در برخی از حوادث نیاز روستاها به آتشنشانی و اورژانس مشخص شد، اما ساخت چنین تاسیساتی در فضای کم جمعیت روستاها چقدر ممکن است؟ معاون رئیسجمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم میگوید: «میتوان چنین امکاناتی را ایجاد کرد، اما نیازمند اولویتبندی و طراحی شبکه خدماتی است. اشتباه است که تصور کنیم برای هر روستا باید تمام خدمات بهصورت مستقل ایجاد شود. این کار برای روستاهای کمجمعیت هزینه بسیار بالایی دارد و شاید تکرار بخشی از اشتباهات تاریخی گذشته باشد. راهکار مناسب، ایجاد هستههای خدماتی- فناوری روستایی است. در بلندمدت، با افزایش جمعیت و فعالیت اقتصادی، میتوان سطح خدمات را ارتقا داد و مراکز مستقل ایجاد کرد.»
مسکن و زمین؛ شرط لازم، نه کافی
حسینزاده با اشاره به اینکه مهاجرت معکوس زمانی پایدار خواهد بود که روستا از نظر کیفیت زندگی پایدار باشد، میگوید: «سیاست مطلوب این نیست که صرفا جمعیت را به روستا ببریم بلکه باید شرایطی ایجاد کنیم که افراد، ماندن یا بازگشت به روستا را انتخابی مطلوب و اقتصادی بدانند. بنابراین، زمین و مسکن باید در اختیار افرادی قرار گیرد که واقعا قصد سکونت و فعالیت در روستا دارند.» او تأکید میکند: «میتوان برای این افراد تسهیلات ساخت، زمین مناسب و فرایند اداری سادهتر درنظر گرفت؛ اما پرداخت تسهیلات نباید به خرید و فروش زمین یا ساخت خانههای خالی منجر شود. خانوادهای که قصد مهاجرت معکوس دارند قطعا درآمد پایدار برایشان از اهمیت بالایی برخوردار است اما در کنار آن مدرسه، درمان، اینترنت، حملونقل، امنیت و دسترسی به خدمات روزمره نیز برای آنها تعیینکننده است.» مشوقها هم باید در همین مسیر باشند. معاون رئیسجمهور میگوید: «برای گروههایی که میتوانند در روستا ارزش اقتصادی ایجاد کنند، مانند کارآفرینان، پزشکان و کادر درمان، معلمان، متخصصان فنی، صاحبان کسبوکار و خانوادههای جوان. میتوان مشوقهای مشخصی درنظر گرفت.»
احیای روستاهای متروک
مهاجرت از روستاها در برخی نقاط ایران آنقدر شدید است که به تخلیه برخی از آنها منجر شده تا جایی که شاید یک خانواده یا فقط چند نفر در یک روستا به زندگی ادامه میدهند. حسینزاده در اینباره میگوید: «روستاهای کاملا خالی از سکنه در ایران وجود دارند. اما از منظر برنامهریزی، مهمتر از صرفا شناسایی روستاهای متروک، شناخت علت متروکشدن آنها و امکانسنجی احیای آنهاست.» او شرح میدهد: «روستا ممکن است به دلایل مختلفی مانند از بین رفتن منابع آب تا پیرشدن جمعیت و خروج تدریجی جوانان متروک شود؛ بنابراین، همه روستاهای متروک را نمیتوان با یک نسخه احیا کرد. اگر آب و زیرساخت پایه، ظرفیت فعالیت اقتصادی در محیط طبیعی یا فاصله متناسب تا شهر و مرکز خدماتی وجود داشته باشد، احیای روستا میتواند توجیه داشته باشد و در مرحله آخر، برای جذب جمعیت جدید؛ مسکن و زمین فراهم شود. در غیراین صورت، بازگرداندن جمعیت صرفا با ساخت خانه، احتمالا به ایجاد روستای مسکونی بدون اقتصاد پایدار منجر خواهد شد.»
کد خبر 1068059 منبع: روزنامه همشهری
-
مرگ دردناک عروس در جشن عروسیاش
-
مثله کردن پدر و پسر ۱۶ ساله در تهران | پایان هولناک خیانت یک زن به شوهرش
-
واژگونی ماشین عروس در اتوبان؛ وضعیت عروس و داماد
-
تیراندازی در مشهد؛ قتل یک مرد و مجروح شدن ۲ نوجوان
-
تعویض کارتهای ملی منقضی از این تاریخ | تحویل کارت نسل جدید در کمتر از ۲۰ روز + جزئیات
-
هشدار به بازنشستگان ؛ پیامکهای این بانک را پاسخ ندهید
-
نتایج امتحانات نهایی یازدهمیها کی اعلام میشود؟ | علت اعلام نشدن تراز نمره دانشآموزان کنکوری
-
افرادی شاهد حضور آیت الله سید مجتبی خامنه ای در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید بودند | ایشان روزانه بیش از ۱۰ساعت فعالیت مستمر دارند و در سلامت کامل هستند
-
۱۵/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان در ماه ؛ قرارداد امیر قلعهنویی با تیم ملی لو رفت؟
-
بازدید سفیر ترکیه از حرم حضرت زینب(س) و آرامگاه علی شریعتی | تصاویر
-
در ۲۴ساعت ورق برگشت | هشدار بازیگر تعیینکننده جدید | مورد عجیب یمن؛ توپ در زمین سعودی
-
لغو بازی با پرسپولیس تصمیم درستی بود | سه امتیاز ارزش ایجاد اختلاف بین دو شهر را ندارد
-
ادعای عجیب ترامپ پس از شروع حمله به ایران
-
ایران در حوزه نظامی قابل پیشبینی نیست | شگفتانههای نظامی ادامه دارد | برای جنگ طولانی آمادهایم
-
افرادی شاهد حضور آیت الله سید مجتبی خامنه ای در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید بودند | ایشان روزانه بیش از ۱۰ساعت فعالیت مستمر دارند و در سلامت کامل هستند
-
در ۲۴ساعت ورق برگشت | هشدار بازیگر تعیینکننده جدید | مورد عجیب یمن؛ توپ در زمین سعودی
-
بغض خانم مجری تلویزیون بعد از اطلاع از شهادت یک بازیگر | ببینید
-
بازدید سفیر ترکیه از حرم حضرت زینب(س) و آرامگاه علی شریعتی | تصاویر
-
هشدار معنادار به عربستان؛ پیام مهم حاکم جدید درباره کشتیرانی در باب المندب
-
غول آبوهوایی جهان در نزدیکی ایران ! | رازگشایی از ورود النینوی قدرتمند به آسمان کشور | شمشیر دولبه النینو برای ایران
-
برنج در استان های شمالی کیلویی چند به فروش می رسد؟
-
پیشنهاد خارجی برای ستاره پرسپولیس رسید | تصمیم مهم مدیران باشگاه برای نیم فصل
-
عراق با درخواست ایران درباره حمله به خط لوله نفت عربستان موافقت کرد
-
لغو بازی با پرسپولیس تصمیم درستی بود | سه امتیاز ارزش ایجاد اختلاف بین دو شهر را ندارد
-
پیگیر مهاجرت معکوس به روستاها هستیم
-
روستای متروک در کشور نداریم|سرانجام مدارس در روستاهای فاقد دانش آموز چه می شود؟
-
زمین و وام برای مهاجران ؛ مهاجرت کنید نیم میلیارد بگیرید!
-
این قنات ضامن بازگشت اهالی یک روستا شد | ۱۵۰۰ نفر برای تماشا آمدند
-
بازگشت زندگی به روستاها | روستاها دوباره متولد میشوند؟